Udon zijn dikke tarwenoedels, maar die naam staat zowel op verse ongekookte noedels, gedroogde varianten als op vochtige, al gegaarde porties uit een pak. Het watergehalte verschilt sterk. Wie 200 g noedels uit een kant-en-klare verpakking als 200 g gedroogde udon invoert, kan de calorieën flink overschatten. Dit artikel gebruikt afzonderlijke vermeldingen uit de officiële Japanse voedingsmiddelentabel. De getallen gaan over gewone noedels zonder bouillon, saus of andere ingrediënten.

Vier verschillende waarden voor udon

De Japanse samenstellingstabellen geven 249 kcal per 100 g verse ongekookte udon (01038), 95 kcal per 100 g gekookte verse udon (01039), 333 kcal per 100 g droge ongekookte udon (01041) en 117 kcal per 100 g udon die uit gedroogde noedels is gekookt (01042). Dit zijn aparte referentieproducten, geen metingen aan hetzelfde pak vóór en na het koken. Daarom hoeven de twee waarden voor gekookte udon elkaar niet tegen te spreken.

Toestand Calorieën per 100 g
Vers, ongekookt 249 kcal
Vers, gekookt 95 kcal
Gedroogd, ongekookt 333 kcal
Van droog, gekookt 117 kcal

Een vacuümverpakking met voorgegaarde udon bevat vaak al veel water. De 200 g op de verpakking staan niet gelijk aan 200 g drooggewicht. Verse ongekookte deegnoedels zijn op hun beurt iets anders dan voorgekookte vochtige noedels. Kijk naar de ingrediënten, bereidingswijze, bewaaradviezen en de basis waarop de voedingswaarde is uitgedrukt: zoals verkocht of na bereiding.

Calorieën in een afgewogen portie

Volgens de droge referentie van 333 kcal per 100 g bevat 60 g droge udon ongeveer 200 kcal, 80 g ongeveer 266 kcal en 100 g 333 kcal. Van verse ongekookte udon leveren 150 g bij de waarde 249 ongeveer 374 kcal. Bij de aparte gekookte referenties bevat 200 g gekookte verse udon ongeveer 190 kcal en 200 g gekookte udon die uit droge noedels is gemaakt ongeveer 234 kcal. Tel het droge én het gekookte getal nooit bij elkaar op voor dezelfde noedels.

Voorbeeldportie Kcal ongeveer
Verse ongekookte udon (150 g) 374
Vers gekookte udon (200 g) 190
Droge udon (60 g) 200
Droge udon (80 g) 266
Van droog gekookte udon (200 g) 234

Een keukenweegschaal geeft meer houvast dan de omschrijving 'een kom'. Een kom met bouillon bevat misschien maar een kleine hoeveelheid noedels, terwijl dezelfde kom zonder vocht veel meer udon kan bevatten. Weeg daarom de uitgelekte noedels indien mogelijk apart. Bij meerdere eters tel je eerst de gebruikte noedels op en deel je de energie door de werkelijk opgediende porties, niet door een gegokte restaurantportie.

Wat gebeurt er bij het koken van droge udon?

Gedroogde noedels nemen water op en worden zwaarder. De Japanse fabrikant Yakult Foods vermeldt dat 100 g van zijn droge udon na het koken ongeveer 230 g wordt. Hetzelfde merk geeft 342 kcal per 100 g droge noedels op. Als je die beginenergie bij wijze van rekenvoorbeeld verdeelt over 230 g, kom je op ongeveer 149 kcal per 100 g gekookte udon uit dat pak. Dit is geen vervanging voor de 117 kcal uit de zelfstandige Japanse tabelvermelding; de gebruikte producten en omstandigheden kunnen verschillen.

Met 80 g van het droge product van 342 kcal/100 g begin je met circa 274 kcal. Als de uitgelekte noedels daarna 184 g wegen, is de berekende dichtheid circa 149 kcal/100 g. Er kan bij het koken zetmeel in het water verdwijnen, dus dit is een praktische benadering. Gebruik voor je eetdagboek één passende methode: het droge begingewicht met etiket of het gekookte gewicht met een overeenkomstige vermelding.

Voorgekookte noedels in een vochtige verpakking

Veel pakken udon uit het koelvak of schap zijn al gehydrateerd. Een zak van 200 g kan één of meer porties bevatten en heeft vaak een eigen voedingswaardedeclaratie. Die kan afwijken van alle vier de landelijke waarden door vocht, zout of andere ingrediënten. Controleer of het paneel over het product zoals verkocht gaat of over de bereide maaltijd. Zit er een sauszakje bij, kijk dan of de vermelde calorieën dat zakje al omvatten.

Udon wordt meestal gemaakt van tarwe en bevat doorgaans gluten. Ga er niet van uit dat de Japanse naam betekent dat er rijst of boekweit in zit. Wie tarwe of gluten moet vermijden, moet ingrediënten en allergenen op de verpakking nakijken en bij een restaurant naar noedels en sauzen vragen. De kleur of dikte van een noedel is geen betrouwbaar bewijs voor een bepaalde meelsoort.

Bouillon en toppings zijn extra onderdelen

Alleen de noedels tellen is onvoldoende voor een complete maaltijd. Bouillon kan energie en veel natrium leveren; olie, zoete saus, tempura, gefrituurde tofu, vlees of andere toppings veranderen het totaal. Neem 200 g verse gekookte udon uit de referentie: dat is 190 kcal. Met 10 g olie, ongeveer 90 kcal, komt de subtotaal op circa 280 kcal, nog zonder bouillon en groenten. De olie is een algemene rekenwaarde en geen merkspecifieke meting.

Tel een sauszakje niet opnieuw mee als het etiket van de hele kant-en-klare maaltijd het al omvat. Staat op het etiket alleen de voedingswaarde van de noedels, dan moet je saus juist nog toevoegen. Houd bij thuis koken noedels, bouillon, groenten, eiwitbronnen, smaakmakers en olie afzonderlijk bij als de hoeveelheden bekend zijn. Een restaurantkom vraagt om een ruimere onzekerheidsmarge.

Een nauwkeurige werkwijze in de keuken

Lees vóór het koken het etiket en weeg de gebruikte hoeveelheid. Kook volgens de aanwijzingen en meet desgewenst het gewicht van de uitgelekte noedels. De helft van een droge verpakking bevat ongeveer de helft van de gedeclareerde calorieën, ook als de noedels na koken aanzienlijk meer wegen. Water verandert het aantal calorieën per 100 g bereid product, niet de hoeveelheid droge noedels waarmee je begon. Bij vochtige, al bereide udon gebruik je het gewicht en de informatie van dat gekochte product.

Vergelijk geen waarden 'per 100 g bereid' met 'per 100 g droog' zonder dat onderscheid expliciet te maken. Wissel je van merk, kijk dan opnieuw naar het etiket. Bereken voor een gedeelde pan eerst de hele maaltijd en verdeel daarna over de werkelijk geserveerde porties. Daarmee voorkom je meestal meer fouten dan door een algemeen getal voor een willekeurige udonkom te zoeken.

Udon en een volledige maaltijd

Een portie udon kan prima onderdeel zijn van het avondeten, maar de noedelcalorieën zeggen weinig over de groente, eiwitbron en de uiteindelijke energiewaarde. Combineer een afgewogen hoeveelheid met passende groenten en eiwit en noteer de saus en olie apart. Kies één gewichtsgrondslag en houd die tijdens het registreren van dezelfde portie consequent aan.

Bronnen