Wat betaal je voor één kop thuis?
De prijs van zelfgezette koffie hangt niet alleen af van de bonen die je koopt. Voor elke kop gebruik je een bepaald gewicht aan koffie, eventueel een hoeveelheid melk en elektriciteit voor het zetten. Tel daarom eerst wat werkelijk in de kop verdwijnt. Wie de hele zak bonen aan de eerste kop toerekent, rekent te veel; wie stroom en verspilde melk helemaal vergeet, rekent juist te weinig. In dit voorbeeld combineren we twee controleerbare Duitse winkelprijzen met een fictieve stroommeting. Dat levert een transparante rekensom op, geen gemiddeld bedrag voor Nederlandse huishoudens. Met je eigen kassabon en machine kun je dezelfde stappen herhalen.
Twee herkenbare producten als prijsvoorbeeld
Voor de bonen gebruiken we dmBio Espresso de Peru, hele bonen, 250 g voor €4,65. Het gekozen melkproduct is dmBio houdbare volle melk met 3,5% vet: €1,25 per liter. Beide prijzen zijn afkomstig van de Duitse dm-webwinkel en gecontroleerd op 26 oktober 2026. Ze zijn niet bedoeld als actuele Nederlandse supermarktprijzen. Voorraad, bezorgkosten, aanbiedingen en latere prijswijzigingen kunnen invloed hebben op het betaalde bedrag. Onderaan staan de links naar de precieze productpagina's. Wie andere bonen of plantaardige melk gebruikt, moet de prijs per gram of milliliter opnieuw vaststellen.
Bereken koffiebonen per gram
We rekenen met 18 g droge bonen per kop. De prijs per gram is €4,65 ÷ 250 g = €0,0186. De koffie zelf kost dan 18 × €0,0186 = €0,3348, afgerond €0,33. Achttien gram is een gekozen hoeveelheid voor dit rekenvoorbeeld; espresso of filterkoffie hoeft niet altijd dezelfde dosis te hebben. Wegen vóór het malen geeft een bruikbaarder resultaat dan een schepje waarvan de inhoud verschilt per boon en maling. De bonen die overblijven in de zak of voorraadbak zijn nog beschikbaar. Reken die niet nog eens volledig toe aan de volgende kop.
Meet vloeibare melk, niet het melkschuim
Voor melk nemen we 120 ml, gemeten voordat die wordt opgeschuimd. €1,25 per 1.000 ml betekent €0,00125 per ml. De gebruikte melk heeft dus een waarde van €0,15. Melkschuim lijkt meer volume te hebben omdat er lucht doorheen wordt geklopt. Het schuimvolume is daarom geen goede maatstaf voor de hoeveelheid gekochte melk. Meet de vloeistof of controleer hoeveel er uit het pak is verdwenen. Geknoeide melk en restjes die worden weggegooid zijn verspilling. Bij havermelk, lactosevrije melk of room horen telkens een eigen verpakkingstarief en een nieuwe meting.
Stroom berekenen aan de hand van kWh
Bij stroom telt het energieverbruik in kWh, niet enkel het vermogen op het typeplaatje. Stel dat één volledige bereiding 0,03 kWh verbruikt, inclusief het opwarmen van melk als dat in de meting is meegenomen. Met een zuiver fictief tarief van €0,30/kWh kost dat €0,009, oftewel 0,9 eurocent. Dit is niet gemeten aan een specifiek koffieapparaat en het is geen gecontroleerd Nederlands stroomtarief. Een machine van 1.500 W trekt niet noodzakelijk voortdurend dat vermogen. Opwarmen, wachten en automatisch uitschakelen veranderen het resultaat. Gebruik voor je echte berekening een geschikt energiemetertje en je eigen variabele tarief; ga nooit zelf aan de bedrading sleutelen.
Een kop koffie met melk doorgerekend
Voor een kop met melk tellen we €0,3348 aan bonen + €0,1500 aan melk + €0,0090 aan stroom. Samen is dat €0,4938, afgerond ongeveer €0,49 per kop. Water, onderhoud en afschrijving ontbreken nog. Houd de exacte tussenbedragen aan en rond pas aan het einde af. De tabel laat zien hoe de verschillende posten ontstaan. Dit zijn gebruikskosten, geen bedrag dat je aan de kassa voor één kop afrekent: de bonen en melk worden immers meestal in grotere verpakkingen gekocht. Voor een grote latte moet je vooral de melkhoeveelheid aanpassen; neem niet zonder controle dezelfde hoeveelheden over.
| Onderdeel | Hoeveelheid per kop | Prijs of aanname | Kosten per kop |
|---|---|---|---|
| Koffiebonen | 18 g | 4,65 € / 250 g | 0,3348 € |
| Volle melk | 120 ml | 1,25 € / 1 000 ml | 0,1500 € |
| Stroom (aanname) | 0,03 kWh | 0,30 €/kWh (aanname) | 0,0090 € |
| Totaal | 0,4938 € |
Zwarte koffie of een kleinere scheut melk
Laat je de melk weg, dan kost een zwarte kop met dezelfde 18 g bonen en veronderstelde 0,03 kWh ongeveer €0,3438, afgerond €0,34. Met slechts 60 ml melk bedraagt de melkpost €0,075 en het totaal €0,4188, ongeveer €0,42. Het is een vergelijking van receptbedragen, niet een nauwkeurige vergelijking van het stroomverbruik van twee programma's. Meer stoomtijd kan extra stroom vragen. Gebruik een andere kWh-waarde zodra je machine in werkelijkheid anders werkt. De gekozen bereidingswijze moet steeds bij de berekende kop passen.
Tien koppen: kassabon en verbruik zijn verschillend
Bij tien gelijke koppen verbruik je 180 g bonen (€3,348) en 1.200 ml melk (€1,50). Met tien keer de aangenomen stroomwaarde is dat 0,30 kWh (€0,09). De totale verbruikswaarde is €4,938, afgerond €4,94. Voor de boodschappen koop je wel een zak bonen voor €4,65 en twee pakken melk voor samen €2,50. De kassabon is €7,15, of €7,24 met de fictieve stroomkosten. Over blijven 70 g bonen (€1,302) en 800 ml melk (€1,00). De controle klopt: €7,24 − €2,302 = €4,938. Als de melk bederft voordat je haar gebruikt, is de uitgave niet meer gelijk aan de waarde van de tien gedronken koppen.
Onderhoud en andere kosten apart houden
Andere kosten kunnen bestaan uit water, filters, capsules, reinigingsmiddelen, ontkalker, bezorgkosten en slijtage. Ook de aanschaf van een machine kun je meerekenen, maar dan verdeeld over een redelijk aantal koppen gedurende het gebruik. De volledige aanschafprijs op één kop boeken zegt weinig. Vergelijk bovendien niet alleen dit ingrediëntenbedrag met de prijs van een koffiezaak: daar betaal je ook voor personeel, ruimte en dienstverlening. Thuis bieden de hoeveelheid bonen, de melkdosering en de inkoopprijs vaak de duidelijkste aanknopingspunten. Let bij apparaten die lang aan blijven ook op het stroomverbruik in stand-by.
Werk je berekening bij als er iets verandert
Bewaar per soort koffie de winkel, aankoopdatum, verpakking, prijs, gramgewicht, melkvolume en de gemeten of geschatte kWh. Schrijf op welk stroomtarief en hoeveel koppen je hebt gebruikt. Zodra je een andere machine, bonensoort of kopgrootte kiest, hoort daar een nieuwe berekening bij. De Duitse productlinks zijn momentopnames en garanderen geen toekomstige prijs. De Duitse Verbraucherzentrale legt uit dat sommige apparaten zelfs in stand-by stroom verbruiken. Houd voorraadwaarde gescheiden van verbruikskosten, zodat je dezelfde melk of koffie niet tweemaal in je huishoudbudget opneemt. Voor een verdere uitleg van stroomkosten, zie stroomkosten voor koken per portie.